بلاغت رسانه اي، رنگ، نور، نشانه شناسي
رنگ، نور، نشانه شناسی، روانشناسی رنگ
توضیح شیوه: با وجودی که اثر رنگها تا حدودی ذهنی است و در مورد اشخاص مختلف فرق میکند امّا برخی از تأثیرات رنگها دارای معانی یگانهای در سراسر جهان هستند. رنگهایی که در طیف رنگها در ناحیه قرمز قرار دارند به عنوان رنگهای گرم شناخته میشوند که این دامنهاش از احساسات گرم و صمیمانه تا احساس خشم و عصبانیت متغیر است.
رنگهایی که در ناحیه آبی طیف قرار دارند، رنگهای سرد نامیده میشوند و شامل آبی، ارغوانی و سبز هستند. این رنگها معمولاً آرامش بخشند امّا گاهی نیز ممکن است احساس غمگینی و بیتفاوتی را به ذهن آورند.
• از رنگ قرمز برای تحریک بدن و ذهن و افزایش تمرکز استفاده میشود.
• از رنگ زرد برای تحریک اعصاب استفاده میشود.
• از رنگ نارنجی برای بالا بردن سطح انرژی استفاده میشود.
• از رنگ آبی برای کاهش درد و تسکین استفاده میشود.
• از رنگ نیلی برای تسکین ناراحتیهای پوستی استفاده میشود.
برخی روانشناسان به رنگ به دیده شک و تردید مینگرند و میگویند که درباره تأثیرات احتمالی رنگها اغراق شده و رنگها در فرهنگهای مختلف، معانی متفاوتی دارند. پژوهشهای دیگری نیز نشان دادهاند که در بسیاری از موارد، تأثیرات رنگها در تغییر حالت افراد، تأثیراتی زودگذر و موقتی بوده است. برای مثال، قراردادن افراد در اتاق آبی ممکن است در ابتدا احساس آرامش در آنها به وجود آورد امّا این اثر پس از آن که آنها آرامششان را بازیافتند، به تدریج کاهش خواهد یافت.
نشانهشناسی رنگهای مختلف
1- نشانهشناسی رنگ سیاه
• سیاه تمام نورها در طیف رنگها را جذب میکند.
• سیاه معمولاً به عنوان نماد ترس یا شیطان مورد استفاده قرار میگیرد امّا به عنوان نشانگر قدرت نیز شناخته میشود. از رنگ سیاه برای نشان دادن شخصیتهای خطرناک مثل دراکولا و یا جادوگران استفاده میشود.
• رنگ سیاه در بسیاری از فرهنگها برای مراسم سوگواری مورد استفاده قرار میگیرد. این رنگ همچنین نشانگر غمگینی، جذابیت جنسی و رسمی بودن است.
• در مصر قدیم، رنگ سیاه نشانگر زندگی و تولّد دوباره بود.
• رنگ سیاه معمولاً به دلیل لاغر نشان دادن در نمایشهای مد مورد استفاده قرار میگیرد.
2- نشانهشناسی رنگ سفید
• رنگ سفید، نماد معصومیت و پاکی است.
• رنگ سفید میتواند در انسان احساس فضای بیشتر به وجود آورد.
• رنگ سفید معمولاً نشانگر سرما، پاکیزگی و آرامش است. اتاقی که کاملاً به رنگ سفید نقاشی شده باشد ممکن است جادار و بزرگ به نظر آید امَا خالی و سرد است. بیمارستانها و کادر پزشکی از رنگ سفید برای ایجاد حس پاکیزگی استفاده میکنند.
3- نشانهشناسی رنگ قرمز
• رنگ قرمز، رنگ گرمی است که برانگیزاننده هیجانات قوی است.
• رنگ قرمز، نشانگر عشق، حرارت و صمیمیت است.
• رنگ قرمز، به وجود آورنده احساس شور و هیجان است.
• رنگ قرمز، تحریک کننده احساس خشم و عصبانیت است.
4- نشانهشناسی رنگ آبی
• آبی، رنگ مورد علاقه بسیاری از مردم و محبوبترین رنگ در بین مردان است.
• رنگ آبی، احساس آرامش را به ذهن میآورد و معمولاً نشانگر صلح، امنیت و نظم است.
• رنگ آبی، میتواند احساس غم، درونگرایی یا گوشهگیری را در بعضی افراد به وجود آورد.
• رنگ آبی معمولاً برای دکور دفاتر مورد استفاده قرار میگیرد زیرا تحقیقات نشان داده است که افراد در اتاقهای آبی کارآیی بیشتری دارند.
• رنگ آبی با وجودی که از محبوبترین رنگهاست امّا یکی از رنگهایی است که کمترین اشتها را بر میانگیزد. در برخی از برنامههای کاهش وزن توصیه میشود که غذای خود را در بشقابهای آبی بکشید. رنگ آبی به ندرت به صورت طبیعی درخوراکیها وجود دارد. همچنین رنگ آبی غذا معمولاً به عنوان نشانه فاسد بودن و یا سمّی بودن آن در نظر گرفته میشود.
• رنگ آبی میتواند باعث کاهش ضربان قلب و حرارت بدن گردد.
5- نشانهشناسی رنگ سبز
• رنگ سبز، رنگ سردی است که نماد طبیعت است.
• رنگ سبز، نشانگر آرامش، خوشبختی، سلامتی و حسادت است.
• پژوهشگران دریافتهاند که رنگ سبز میتواند باعث افزایش قابلیت خواندن گردد. برخی از دانشآموزان و دانشجویان با قراردادن یک برگه شفاف سبز رنگ بر روی صفحه کتاب، میتوانند مطالب را با سرعت بیشتری از حدّ معمول بخوانند و درک کنند.
• رنگ سبز، از دیر باز نماد باروری بوده و در قرن پانزدهم برای لباس عروسی به کار میرفته است.
• از رنگ سبز در دکوراسیون به دلیل اثر آرام بخشی آن استفاده میشود.
• رنگ سبز باعث کاهش استرس میشود. کسانی که در فضای کاری سبز رنگ کار میکنند، کمتر دچار دردهای دستگاه گوارش میشوند.
6- نشانهشناسی رنگ زرد
• رنگ زرد، رنگی گرم وشاد است.
• رنگ زرد به دلیل مقدار زیاد نوری که منعکس میکند، بیشتر از بقیه رنگها چشم را خسته میکند. استفاده از رنگ زرد برای پس زمینهی کاغذ یا نمایشگر کامپیوتر میتواند باعث چشم درد یا در حالتهای خاص از دست دادن بینایی گردد.
• رنگ زرد میتواند احساس رنجیدگی و خشم را بوجود آورد. با وجودی که رنگ زرد به عنوان یک رنگ شاد شناخته میشود اما بیشتر مردم در اتاقهای زرد رنگ، هیجانشان را از دست میدهند و بچهها نیز در اتاقهای زرد رنگ بیشتر گریه میکنند.
• رنگ زرد باعث افزایش سوخت و ساز بدن انسان میگردد.
• چون رنگ زرد، از بقیه رنگها زودتر دیده میشود، بیشتر از بقیه برای جلب توجه مورد استفاده قرار میگیرد.
7- نشانهشناسی رنگ ارغوانی
• رنگ ارغوانی نماد وفاداری و ثروت است.
• رنگ ارغوانی نشانگر عقل و معنویت است.
• رنگ ارغوانی خیلی کم در طبیعت وجود دارد و به همین دلیل ممکن است به عنوان نشانه مصنوعی یا غیر عادی بودن در نظر گرفته شود.
8- نشانهشناسی رنگ قهوهای
• رنگ قهوهای، رنگی طبیعی است که برانگیزاننده حس قدرت و اطمینانپذیری است.
• رنگ قهوهای همچنین میتواند حس غم و انزوا را به وجود آورد.
• رنگ قهوهای، حس گرما، محبت، آسایش و امنیت را به ذهن میآورد.
• رنگ قهوهای معمولاً بیانگر طبیعی بودن، زمینی بودن و متفاوت بودن است اما گاهی میتواند نشانگر پیچییدگی نیز باشد.
9- نشانهشناسی رنگ نارنجی
• رنگ نارنجی، ترکیب زرد و قرمز است و به عنوان یک رنگ انرژیزا در نظر گرفته میشود.
• رنگ نارنجی، احساس هیجان، گرما و شور و شوق را به ذهن میآورد.
• رنگ نارنجی، معمولاً برای جلب توجه مورد استفاده قرار میگیرد.
10- نشانهشناسی رنگ صورتی
• رنگ صورتی، در واقع همان رنگ قرمز کمرنگ است و معمولاً نشانگر عشق است.
• رنگ صورتی اثر آرامبخشی دارد. در ورزشگاهها معمولاً رختکن تیم حریف را به رنگ صورتی نقاشی میکنند تا بازیکنان آنها کم انرژی و منفعل شوند.
• با وجودی که اثر آرامبخشی رنگ صورتی مشخص شده است ولی پژوهشگران دریافتهاند که این اثر تنها در خلال مواجهه اولیه به وجود میآید. مثلاً هنگامی که از این رنگ در زندانها استفاده شد، زندانیان پس از عادت کردن به آن، حتی ناآرامتر از قبل شدند.
منبع:
Color Psychology: How Colors Impacts Moods، Feelings، and Behaviors
http://psychology.about.com
ترجمه کلینیک الکترونیکی روان یار
توضيح شيوه: پارچه قرمز بسته شده بر انتهای بار بیرون زده از وسایل نقلیه رعایت احتیاط را از رانندگان پشت سر طلب میکند. رنگ قرمز به دلیل تأثیرگذاری زیاد در چشم و ذهن بیننده رنگی مناسب برای چنین کاربردی است. پارچه قرمز تصویری خلاصه شده و هم پاسخ از پرچم کوچک قرمزی است که همزمان با تولید اتومبیل باری برای احتیاط در انتهای بار بسته میشد (تصویر همپاسخ).
رنگ در فرایند اطلاع رسانی کارکردی وسیع دارد. بیان روانی و تأثیرات روحی رنگ و به دنبال آن کاربرد رنگ در مقوله اطلاع رسانی برای هر جامعه تعریفی متفاوت دارد. رنگ سیاه در فرهنگ تصویری ایران مانند رنگ سفید در شرق دور رنگی جدی ولی حزن انگیز است. روبان سیاه کنار عکس حکایت از وفات صاحب تصویر دارد. لباس سیاه در آیین مذهبی، به هنگام عزا یا رحلت پوشیده میشود.
رنگ سبز در میان ایرانیان رنگی مذهبی، قابل احترام و پر تعمق است. اکثر مضامین الهی یا امور مثبت در فرهنگ ایرانی با رنگی از خانواده سبز و آبی بازنمایی میشود. زمینهی آبی کاشیهای سر در منازل و مساجد خود مبین موضوع است. شال، سربند یا کلاه سبزرنگ در سنت تصویری ایرانی مخصوص سادات است.
کاغذهای رنگی، ریسههای رنگارنگ لامپ (آبی، سبز، قرمز، زرد) نصب شده در جلوی منزلی برگزاری مراسم و یا جشنی را در آن مکان اطلاع میدهد. ریسههای رنگی لامپ که به دور سطحی با پوشش پارچهای قرمز قرار دارد و تصویر شهیدی را در خود جای داده نشان از اطلاع رسانی مطابق با هویت ایرانی- اسلامی دارد: شهادت مرگ نیست.
منبع:
کمالی، رسول. گونهای از نقد اثر؛ از نشانه شناسی تا گرافیک عامیانه، کتاب ماه هنر، خرداد 1388
توضیح شیوه: به طور مثال برای ترسیم یک هیئت فیزیکی وحشتناک، انتقال ترس، یا در یک فیلم تاریخی، فیلمبرداری سیاه و سفید مفید میباشد. البته پیدا کردن فیلمبرداری که به خوبی بتواند فیلم سیاه و سفید را فیلمبرداری کند کار دشواری است.
منبع:
نشانه شناسی کاربردی فیلم، روژه اُدن (Roger Odin)، ترجمه فرهاد ساسانی، فصل نامه سینمایی فارابی، دوره دوازدهم، شماره اول